JYL BalanceJYL Balance
← Beslenme önerileri

Bilişsel kısıtlama: bir gıdayı kendine yasaklamak onu neden karşı konulmaz kılar

JYL Balance ·
Bilişsel kısıtlama: bir gıdayı kendine yasaklamak onu neden karşı konulmaz kılar

Bu, çoğu diyetin başarısız olmasına yol açan mekanizmadır ve neredeyse hiç kimse bunu geniş kitlelere anlatmaz. Söz konusu olan ne kaloriler, ne metabolizma, ne iradedir: dışarıdan dayatılan beslenme kurallarının, kendi başına gayet iyi işleyen bir düzenleme sistemini nasıl bozduğudur.

Neden söz ediyoruz?

Bilişsel kısıtlama, zayıflamak ya da kilo almamak amacıyla, başarılı ya da değil, kişinin beslenmesini zihinsel olarak kontrol etme niyeti olarak tanımlanır. Protokollü diyetlerle sınırlı değildir: herkesin kendine uydurduğu gayriresmî kuralları da içerir — öğün aralarında yememek, yağdan kaçınmak, akşam nişasta yememek, belli gıdaları karıştırmamak.

Bu kuralların ortak noktası, iç bir yönetimi (açlık, tokluk, tercihler) dış bir yönetimle (bir liste, bir çizelge, bir rakam) değiştirmeleridir. Oysa kontrol çabaları genellikle süresiz sürdürülemez ve değişmez biçimde kontrol kayıplarıyla ilişkilidir.

Kısır döngü nasıl yerleşir

Normal yeme davranışı organizmanın çeşitli dengelerini korur: enerji ve besin ihtiyaçlarınca yönetilir ve bu ihtiyaçları dile getiren yeme duyum ve duygularınca güdülenir. Bilişsel kısıtlama bu sistemi kısa devre yaptırır.

Bu olguyu betimleyen klinisyenler birkaç evre ayırt eder: birincide yeme duyumları algılanır ama bilerek yok sayılır; ikincide algılanır ama kişi artık onlara uyamaz; sonraki aşamalar giderek belirginleşen yeme bozukluklarına karşılık gelir. Aynı yazarlar dört evre betimler — hafif, orta, ağır, dekompanse — ve küçüğüyle büyüğüyle hepsinin tedaviye açık olduğunu vurgular.

Bu okuma, diyetlerin sonuçları arasında psikolojik bozuklukları, özellikle yeme bozukluklarını belirleyen Anses'inkiyle örtüşür. Obezite ve fazla kilo üzerine Fransız düşünce grubu GROS, bilişsel kısıtlamayı zayıflama diyetleri uygulamasının en yaygın komplikasyonu olarak görür.

Yasak isteği neden güçlendirir

Yasaklanan bir gıda statü değiştirir. Başkaları arasında bir gıda olmaktan çıkıp kaygı ve suçlulukla yüklü bir mesele hâline gelir. Bu duygusal yük, alım kontrolünün fizyolojik süreçlerini — iştahı gidermek için yemek, doyunca durmak — bozar ve çoğu kez, sonunda kilo alımını ağırlaştıran tıkınmalara yol açar.

Paradoks tamdır: bir gıdanın tüketimini sınırlaması gereken kural, toplam tüketimini artırırken her kaçamakta özsaygıyı da zedeler.

Kıskacı gevşetmek için yedi yol

  • Yasakları önceliklerle değiştirin. "Daha çok sebze ve protein", "bir daha asla tatlı yok"tan daha iyi işler.
  • Şeytanlaştırılan gıdaları bilinçli olarak yeniden dahil edin, öngörülen bir miktarda, istisna statülerini almak için.
  • Açlık ve tokluğu yeniden tanımayı öğrenin, daha yavaş ve ekransız yiyerek.
  • Fizyolojik açlıkla duygusal açlığı ayırt edin, ikincisini yargılamadan: bir yanıt ister, bir yasak değil.
  • Bir kaçamaktan sonra kuralları sertleştirmek yerine gevşetin. Döngüyü besleyen sertleştirmedir.
  • Hep ya da hiç'ten çıkın. Bir öğün bir diyet yapmaz, ne bir yönde ne öbüründe.
  • Tıkınma, kilo saplantısı ya da süregelen yeme suçluluğunda danışın. Bu durumlar ek irade değil, bir bakım gerektirir.

Akılda kalması gereken

Bilişsel kısıtlama, bunca zeki, güdülenmiş ve bilgili insanın bir diyeti sürdürmede neden başarısız olduğunu açıklar: bu bir karakter kusuru değil, biyolojik bir sisteme uygulanan zihinsel kontrolün öngörülebilir bir sonucudur. Çıkış daha çok kuraldan değil, onların gevşetilmesinden ve duyumlara dayalı bir yönetimin yeniden kurulmasından geçer.

Kaynaklar

JYL Balance'ı keşfedin